الشيخ أبو الفتوح الرازي

140

روض الجنان وروح الجنان في تفسير القرآن ( فارسي )

اين آيت : خداى تعالى نبشته‌اى نبشت ( 1 ) بر برگى مورد ( 2 ) پيش از آن كه خلقان را آفريد به دو ( 3 ) هزار سال ، آنگه بر عرش نهاد ، پس ندا كرد : يا امّة احمد انّ رحمتي سبقت غضبي ، اى امّت محمّد ( 4 ) ! رحمت من سبق برد خشم مرا ، بدادم شما را پيش از آن كه بخواستى ، و بيامرزيدم شما را پيش از آن كه استغفار كردى ، و هر كس كه او ( 5 ) پيش من آيد ، و او گواى ( 6 ) دهد كه جز خداى خداى ( 7 ) نيست و محمّد رسول اوست ، او را به بهشت برم . * ( وَلكِنْ رَحْمَةً مِنْ رَبِّكَ ) * ، قراءت عامّه ( 8 ) به نصب « رحمت » است ، براى آن كه مصدرى باشد محذوف الفعل ، و تقدير آن كه : و لكن رحمناك رحمة . و در شاذّ ، عيسى بن عمر ( 9 ) خواند : رحمة ، به رفع ، على تقدير : و لكنّه رحمة من ربّك ، يعنى و لكن رحمتى بود از خداى تعالى كه تو را اطَّلاع داد بر احوال و اخبار ايشان . * ( لِتُنْذِرَ قَوْماً ما أَتاهُمْ مِنْ نَذِيرٍ مِنْ قَبْلِكَ ) * ، تا بترسانى گروهى را كه ايشان هيچ پيغامبر نيامد پيش از تو ، يعنى اهل مكّه را . * ( لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ ) * ، تا همانا ايشان متذكّر شوند و انديشه كنند . * ( وَلَوْ لا أَنْ تُصِيبَهُمْ مُصِيبَةٌ بِما قَدَّمَتْ أَيْدِيهِمْ ) * ، و اگر نه آنستى كه اگر ما مصيبتى و عقوبتى به ايشان فرستادمانى ( 10 ) به آن كفر و معصيت كه كردند ، و دستهاى ايشان تقديم كرد ، و فايدهء اضافت فعل با جارحه كه بعضى از جملهء انسان است آن است كه تا فعل محقّق و مختصّ شود به فاعل ، چه يكى از ما به جارحهء غيرى فعل نتواند كردن . * ( فَيَقُولُوا ) * ، آنگه گويند و به حجّت كنند : * ( لَوْ لا أَرْسَلْتَ ) * ( 11 ) * ( ) * ، چرا پيغامبرى به ما نفرستادى تا ما متابعت آيات تو كردمانى ( 12 ) و از جملهء مؤمنان بودمانى ( 13 ) ، و جواب « لولا » اوّل محذوف است از كلام ، و التّقدير : لعاجلناهم بالعقوبة او لما ( 14 ) ارسلناك

--> ( 1 ) . همهء نسخه بدلها : نوشته نوشت . ( 2 ) . آل : مرد . ( 3 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز مش : به ده . ( 4 ) . آط ، آج ، لب : احمد . ( 5 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز آز با . ( 6 ) . همهء نسخه بدلها : گواهى . ( 7 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، آز : خدايى . ( 8 ) . آب ، آز : عاصم ، آط ، مش : عام . ( 9 ) . آب ، آز ، كا : عيسى بن عمرو . ( 10 ) . آج ، لب : فرستادمى ، آل : فرستاديم . ( 11 ) . همهء نسخه بدلها اى هلا ارسلت . ( 12 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، آز ، آل : كرديمى ، مش : مىكرديم . ( 13 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز مش و كا : بوديمى ، مش : بوديم . ( 14 ) . همهء نسخه بدلها بجز كا : كما .